Úr skýrslu Grunnskólafulltrúa Mosfellsbæjar:

Upphaf verkefnisins í Mosfellsbæ var að Skólaskrifstofa Mosfellsbæjar fékk 200.000 króna styrk úr Forvarnarsjóði vorið 2003 til þess að framkvæma verkefnið ,,Byrgjum brunninn-sjálfstyrking í grunnskólum“ .

Guðbjörg Thoroddsen leikari, kennari og meðferðarráðgjafi var fengin til þess að koma inn í Lágafellsskóla skólaárið 2003-2004 með námskeið fyrir grunnskólabörn í tilfinninga kennslu og sjálfstyrkingu. Þetta er námskeið sem hún hefur þróað í gegnum meðferðarvinnu sína með börnum og unglingum. Grunnskólafulltrúi hafði kynnst vinnu Guðbjargar þegar hún vann sem námsráðgjafi í Korpuskóla en þá vann Guðbjörg við flesta grunnskólanna í Grafarvogi við það að halda þetta námskeið. Vegna góðrar reynslu undirritaðrar af vinnu Guðbjargar í Korpuskóla taldi ég mikilvægt að koma þessu námskeiði Guðbjargar inn í grunnskóla Mosfellsbæjar. Sótt var um styrk til þessa verkefnis úr Forvarnarsjóði til þess að fá Guðbjörgu til þess að koma og halda og þróa námskeiðið í samvinnu við Skólaskrifstofuna og tók Lágafellsskóli að sér að framkvæma verkefnið.

Á fundi sem haldinn var með skólastjórum Lágafellsskóla þann 15. ágúst var ákveðið að Guðbjörg kæmi einu sinni í viku í skólann, á föstudögum og héldi tvö námskeið á viku, á hverju sex vikna tímabili frá miðjum september fram í miðjan desember. Fjórir nemendur eru í hverjum hópi þannig að alls eru 8 nemendur sem fá námskeiðið á hverju sex vikna tímabili, tvo tíma á viku.

Ákveðið var að gera tilraun til að meta árangur af verkefninu. Búin voru til matsblöð (sjá matsblöð) sem lögð voru fyrir umsjónarkennara og foreldra þeirra barna sem fóru á námskeiðin. Ekki er um kerfisbundið mat að ræða, frekar ætlunin að fá tilfinningu fyrir því hvort að námskeiðin breyttu líðan og hegðun barnanna sem færu á námskeiðið.

Einnig voru börnin látin lýsa líðan sinni áður en að þau hófu námskeiðin upp á það að geta metið seinna meir upplifun þeirra á áhrifum námskeiðsins þegar fram líða stundir

Á sama tíma og Guðbjörg hélt námskeiðin í Lágafellsskóla hélt hún m.a. námskeið í Rimaskóla og lagði sams konar mat fyrir þar. Hugmyndin var að fá bæði fleiri til að meta áhrif verkefnisins og eins að bera saman niðurstöður.

Heimtur voru ekki nógu góðar frá foreldrum þeirra barna sem sóttu námskeiði í Lágafellsskóla. Alls sóttu 16 nemendur námskeiðin en það skiluðu sér kannanir frá foreldrum 4 barna. Matsblöð bárust frá 6 umsjónarkennurum.

Lágafellsskóli. Baujan, samantekt.

Foreldrar.

Svör bárust frá 4 foreldrum.

Þrír eru ánægðir og mæla með námskeiðinu. Áhrif námskeiðsins virðast vera varanleg fyrir þessi börn samkvæmt foreldrum þeirra. Smá bakslag hjá einum nemanda skömmu eftir námskeiðið en í heildina rólegri og yfirvegaðri. Líðan betri hjá þessum þremur.

Eitt foreldri svarar því til að ekkert gagn hafi verið af námskeiðinu.

Umsjónarkennarar.

Svör bárust frá 6 kennurum.

Tveir kennarar urðu ekki varir við neinar breytingar á hegðun eða líðan barnanna en fjórir tóku eftir meira sjálfsöryggi hjá nemandanum og betri líðan.

Allir kennararnir vildu mæla með þessu námskeiði fyrir börnin við aðra kennara og foreldra.

Það skal tekið fram að þegar þessi námskeið hefjast í grunnskólum eru „veikustu“ nemendunum vísað fyrst á námskeiðin. Sum þessara barna eru það „veik“ að þau geta ekki nýtt sér þetta tilboð en önnur geta það. Það hefur kannski áhrif að niðurstöður kannana.

Rimaskóli. Samantekt.

Í Rimaskóla voru betri heimtur á matsblöðum og þó að ekki verði farið jafn nákvæmlega í þær niðurstöður í þessari samantekt þá virðist sem að foreldrar upplifi frekar breytingar á börnunum en kennarar þeirra. Margir kennarar verða þó varir við jákvæðar breytingar á börnunum. Ástæðan er kannski sú að kennarar eru ekki í sömu tengslum við barnið, þeir eru með stóran hóp nemenda á sinni könnu og eiga erfiðara með að fylgjast með einum ákveðnum nemanda eins náið og foreldrar geta gert við sitt barn. Foreldrar eru nær undantekningalaust ánægðir með námskeiðið og vilja mæla með því við aðra foreldra. Kennara vilja einnig undantekningarlaust mæla með námskeiðinu við aðra kennara og foreldra.

Könnun

Hvers vegna var sótt um á námskeiðið fyrir barnið:

• Kvíði

• Hegðunarerfiðleikar

• Félagslegur vandi

• Tilfinningalegur vandi

• Stríðni

• Einelti

• Samskiptaerfiðleikar

• Sjálfsmynd

• Ofbeldishegðun

• Annað_________

Fannst þér hegðun barnsins breytast á meðan á námskeiðinu stóð:

• Já

• Nei

Ef já, þá hvernig________________

Eru einhverjar breytingar merkjanlegar á líðan eða hegðun barnsins nú þegar námskeiðinu er lokið:

• Já

• Nei

Ef já, þá hvernig ____________

Myndir þú mæla með þessu námskeiði við aðra foreldra/kennara?

• Já

• Nei

Lokaorð.

Starfsfólk grunnskólanna er sammála um að það vanti úrræði eða leiðir til þess að taka á þeim vanda sem blasir við í uppeldi barna og unglinga þ.e. að styrkja sjálfsmynd þeirra til þess að takast á við þau vandamál og áreiti sem þau eiga eftir að mæta í lífinu. Því miður skortir talsvert á jávæða sjálfsmynd margra barna og unglinga og að mínu mati getur það skilað verulegum árangri ef skólarnir geta gripið þarna inn í með afdrifaríkum hætti. Starfsfólk skóla hefur skort nógu markviss úræði til að takast á við þann hóp barna og unglinga, sem hægt er að spá fyrir um að muni lenda í áhættuhópi t.d. gagnvart vímuefnaneyslu þegar þau eldast. Með því að grípa nógu fljótt inn í og veita þessum börnum markvissa uppbyggingu sjálfsmyndar og tilfinningatjáningar er hægt að fyrirbyggja vandamál sem upp kunna að koma síðar.

Með sterkari og raunhæfari sjálfsmynd er líklegra að börn og unglingar geti staðist neikvæðan hópþrýsting og neikvæð áreiti frá samfélaginu. Sterk sjálfsmynd barna og unglinga getur dregið úr einelti og ofbeldishegðun og stuðlað að því að börn og unglingar leiðist síður út í vímuefnaneyslu, dregið úr þunglyndi og kemur í veg fyrir sjálfseyðileggingarhvatir ungmenna.

Foreldrar kalla mjög eftir því að unnið sé með sjálfsmynd barna í grunnskólunum, að þau verði styrkt í því að standast hópþrýsting og neikvæð áreiti frá samfélaginu.

Baujan er ein þeirra aðferða sem hægt er að nota í grunnskólanum til þess að styrkja sjálfsmynd barna og unglinga. Aðferð Baujunnar hefur reynst áhrifamikil, skilað góðum árangri á skömmum tíma og reynst nemendum heilladrjúgt veganesti.

Það er því fagnaðarefni að skapari námskeiðsins Guðbjörg Thoroddsen ákvað að halda leiðbeinendanámskeið þar sem hún þjálfar starfsfólk grunnskólana til þess að halda þessi námskeið. Þannig verða skólarnir sjálfbærir og geta haldið þessum námskeiðum gangandi allan veturinn fyrir þá nemendur og foreldra sem þess óska. Þeim mun fleiri nemendur sem taka þessi námskeið þeim mun líklegra að fleiri geti staðist neikvæð áreiti samfélagsins og geti staðið fast á sínu . Allir hafa þörf fyrir námskeið eins og Baujuna. Einstaklingur sem er sáttur við sjálfan sig og öruggur með sínar tilfinningar er líklegri til þess að segja nei við vímuefnum og öðrum óheilbrigðum lífsstíl og komast heill og óskaddaður frá áföllum.

Vegna alls þessa teljum því styrk okkar í „Byrgjum brunninn“ hafa verið vel varið með kynningu og þróun Baujunnar. Námskeiðið Baujan er verðugt kennsluefni í grunnskólum sem annars staðar, það er vel hannað og samansett sem kemur markmiðum öllum vel til skila.

Mosfellsbæ 21. júní 2004-06-2

Sólborg Alda Pétursdóttir grunnskólafulltrúi